نماز شب یکی از مهمترین نمازهای مستحبی است که در دنیا و آخرت آثار و برکات زیادی دارد. تاثیر نماز شب در برآورده شدن حاجات بسیار زیاد است، خواندن نماز شب بر پیامبر اکرم (ص) واجب و برای مومنان مستحب است. تسکین را با فضیلت نماز شب و طریقه خواندن نماز شب همراهی کنید.
چگونه نماز شب بخوانیم؟
نماز شب در هشت رکعت خوانده میشود و هشت رکعت آن دو رکعت است که مانند نماز صبح خوانده میشود.
دو رکعت نماز شفع: در رکعت اول آن بعد از حمد سوره ناس و در رکعت دوم بعد از حمد سوره فلق خوانده میشود.
یک رکعت نماز وتر: بعد از حمد سه مرتبه باید سوره توحید و یک مرتبه سوره فلق و یک مرتبه سوره ناس خوانده شود و سپس دستها را برای قنوت به سوی آسمان بالا بریم و حاجات خود را از خداوند بخواهیم و طلب مغفرت کنید و هفتاد مرتبه بگوییم <<استغفرالله ربی و اتوب الیه>> از پروردگار خود طلب آمرزش و مغفرت کنیم زیرا به سوی آن بازگشت خواهیم کرد. بعد از اتمام نماز شب هفت مرتبه بگویم<< هذا مقام العائذ بک من النار>> از آتش قیامت به تو پناه میبرم و بعد از آن 300 مرتبه بگوییم << العفو>> و سپس زمره کنیم << ربّ اغفرلی و ارحمنی وتُب عَلیَّ انّکَ انتَ التّوابُ الغفُورُ الرّحیم.>>
احکام خواندن نماز شب
نماز شب احکام خاص خود را دارد که میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
نیت
برای خواندن نماز شب هشت رکعت به نیت نماز شب و سپس دو رکعت نماز شفع و یک رکعت نماز وتر باید خوانده شود. با فضیلتترین نماز شب، نماز وتر و شفع است که دو رکعت شفع برتر از وتر است. برای خواندن نماز شب میتوانید به نماز شفع و وتر اکتفا کنید و هنگام تنگی وقت میتوان در نماز وتر اکتفا کرد.
وقت نماز شب
برای خواندن نماز شب باید از نیمه شب تا فجر صادق اقدام کرد سحر از سایر مواقع بهتر است زیرا تمامی ثلث آخر شب سحر محسوب میشود. شخص مسافر میتواند نماز شب را پیش از نیمه شب بخواند، جوانی که میترسد از خواندن نماز شب غافل شود میتواند نماز شب را پیش از نیمه شب بخواند. کسانی که از خواندن نماز شب بعد از نیمه شب عذری دارند یا کسی که از سرد شدن هوا میترسد میتواند نماز شب را قبل از نیمه شب بخواند.
جواز نشسته خواندن
بهتر است نماز شب را نشسته بخوانید و اگر میخواهید نماز شب را نشسته بخوانید بهتر است آن را دو رکعت نشسته و یک رکعت ایستاده حساب کنید. باید هشتبار دو رکعت نشسته و در هر دو رکعت یک سلام و جمعا شانزده رکعت به نیت نماز شب خوانده شود. بعد از هر دو رکعت یک بار سلام و به نیت نماز شفع دو بار یک رکعت و یک سلام به نیت نماز وتر خوانده شود.
خلاصه کردن
خواندن سوره در رکعتهای نماز شب لازم و ضروری نیست باید فقط به خواندن سوره حمد اکتفا کرد. قنوت در رکعتهای دوم مستحب است و بدون قنوت باید خوانده شود. نماز وتر یک رکعت است و بهتر است بدون قنوت به جا آورد، لازم نیست همه یازده رکعت در مجلس و پشتسر هم خوانده شود میتوان در دو سه نوبت خوانده شود، جدا جدا خواندن افضل است که رسول خدا را تهجد میکند.
بلند خواندن
مستحب استبرای فضیلت نماز شب را بلند خواند کسانی که با خانواده برای خواندن نماز شب برمیخیزد، استحباب جهر کرده است. استحباب بلند خواندن نماز شب امن از ریا و سمعه است و اگر خوف ریا و سمعه در بلند خواندن باشد باید آهسته خوانده شود.
فضیلت نماز شب در آیات قرآن
خداوند در آیات قرآن تاکید زیادی بر نماز شب دارد و آن را مایه رسیدن انسان به مقامات بالاتر میداند. نماز شب آثار عمیق و فوقالعادهای در روح و روان انسان دارد و او را تبدیل به بندهای مخلص میکند. خداوند در آیه 79 سوره اسراء نماز شب را وسیلهای برای رسیدن به مقام محمود میداند و میفرماید نماز شب و قرآن بخوان! این وظیفه اضافی بر عهده توست خداوند تو را در جایگاهی در خود ستایش قرار میدهد.
در آیه 9 سوره زمر به فضیلت نماز شب اشاره شده آن کس که در شب و روز به کفر و عصیان مشغول است بهتر است در ساعاتی از شب به اطاعت خداوند و سجده و قیام بپردازد و از عذاب آخرت ترسان و به رحمت الهی امیدوار شود. خداوند تبارک و تعالی در آیه 26 سوره دهر اشاره کرد بهترین زمان برای عبادت در نیمه شب و خواندن نماز شب است، خواندن آیات، نماز، راز و نیاز کردن با خدا در دل شب استوارتر و بهتر است.
فضیلت نماز شب تا حد قوی است برای نیکوکاران و افرادی که در نیمه شب، نماز شب میخوانند جایگاه بهشت را مهیا میکند. در آیه 15 تا 17 سوره ذاریات آمده بیتردید پرهیزکاران در بهشتها و چشمهسوزانند، آنچه پروردگار به آنان عطا کرده دریافت میکنند. زیرا آنها همواره نیکوکاران هستند و اندکی از شب را میخوابند و بیشتر به عبادت و بندگی میگذارند.
خداوند تعالی در آیه 16 سوره سجده عبادت را وسیله برای آمرزش گناهان و وفور نعمت و روزی میداند و میفرماید: آنها پهلوهای خود را از بستر گرم بر میگیرند و از خوابگاه خوش دوری میگزینند و خالق خویش را میخوانند تا آنچه خداوند قسمت آنها کرده انفاق کنند.
فضیلت نماز شب در روایات
در روایاتی به اهمیت فضیلت نماز شب به حد زیادی تاکید شده و آن را در شرف مومن، کفاره گناهان، برطرف کننده وحشت قبر و ضامن روزی معرفی مینمایند و توصیه میشود در هر وقت و زمان قضای آن خوانده شود. امام صادق (ع) میفرمائید: نماز شب صورت را زیبا و خلق را نیکو و خوشبو میکند، رزق و روزی را زیاد و قرض را ادا میکند. رسول خدا (ص) می فرماید: نماز شب وسیلهای برای خشنودی خدا و دوستی ملائکه است. امام صادق(ع) فرموده: در خانهای که نماز شب و قرآن تلاوت شود خانه همچون آسمان پر ستاره میدرخشد.
نماز شب در احادیث معصومین
ائمه معصومین به خواندن نماز شب تاکید زیادی دارند و آن را معیاری برای شیعه بودن قرار داده و تارک نماز شب را جزو زیانکاران میداند. امام صادق (ع) به نماز شب سفارش بسیار زیادی میکند، از جمله سفارشهای پیامبر(ص) به علی(ع) این بود که ای علی! به صفاتی که در خود هست سفارش میکنم پس آن را حفظ کن. سپس گفت خداوند او را یاری میکند! در نهایت فرمود: بر تو باد خواندن نماز شب! بر تو باد خواندن نماز شب! بر تو باد خواندن نماز شب!
پیامبر خدا درباره فضیلت نماز شب به علی (ع) فرمود: ای علی! مؤمن از سه چیز خشنود میشود دیدار برادران، افطار کردن روزه و عبارت آخر شب
رسول خدا(ص): جبرئیل همیشه مرا در شب زنده دارای سفارش میکند، نیکان امت من جز اندکی از شب را هرگز نخواهند خفت.
حضرت علی(ع): خوشا به حال کسانی که مسئولیت واجب را در پیشگاه خداوند باید انجام دهند و در راه خدا هر سختی و تلخی را به جان میخرند و شب زندهداری میکنند. مومنان که در زمین خوابیده و کف دستان خود را در بالین خود قرار میدهند در زمره گروهی است که از ترس معاد خواب را از چشمانشان ربوده و پهلو از بستر گرفته و لبهایشان به یاد پروردگار در حرکت است و با استغفار طولانی گناهان را زدودهاند و قطعا حزب خدا رستگار است.
امام صادق(ع) درباره فضیلت نماز شب : کسی که نماز شب نمیخواند از شیعیان ما نیست. مبغوضترین و ناپسندترین مردم نزد خداوند کسانی است که شب را سراسر به خواب میرود.
امام باقر(ع): خداوند کسانی را دوست دارد که با نماز شبزندهداری میکند.
امام صادق (ع) درباره فضیلت نماز شب میفرماید : شرافت مؤمن به خواندن نماز شب است و عزت مؤمن به خودداری از لمه زدن به ابروی مردم است.
رسول خدا (ص) درباره فضیلت نماز شب می فرمایید: هر بنده در دل شب تار با معبود خود خلوت کند و به راز و نیاز به خداوند مشغول شود خداوند دلش را نورانی میکند و به فرشتگانش میگوید:(( ای فرشتگان! به بندهی من نگاه کنید که در دل شب تاریک که مردم به لهو سرگرمند و غافلان خفتهاند، با من خلوت کرده است. شاهد و گواه باشیو که من او را مورد بخشش خود قرار میدهم))
حضرت محمد(ص): هر که نماز شب زیاد بخواند روز هنگام خوش سیما میشود
نتیجه گیری
فضیلت نماز شب در روایات و احادیث بسیاری دکر شده است که در این بخش از تسکین به بررسی تعدادی از احادیث و روایات پرداختم و طریقه خواندن نماز شب را مرور کردیم امیدواریم فضیلت نماز شب نصیب شما عزیزان هم بشود.
پیشنهاد مطالعه