فضیلت عید فطر خواندن مقالات متعددی نوشته شده است در این بخش از تسکین یک نگاه کلی به ثواب و فضیلت نماز عید فطر و چگونگی خواندن آن پرداخته شده است.
فضیلت عید فطر
با رسیدن به سی امین روز از ماه رمضان و جمع شدن سفره رحمت الهی پروردگار توشه یک سال را با اقامه کردن نماز عید فطر میبند. درباره فضیلت عید فطر بسیار سفارش شده است. انس بن مالک از پیامبر روایت کرد: هر کس ماه رمضان را روزه بگیرد و صدقه بدهد و عید فطر با غسل به جایگاه نماز برود آمرزیده خواهد شد. همچنین سلمان فارسی از پیامبر اکرم روایت کرده هر کس در روز عید فطر چهار رکعت بعد از نماز
سبحان الله در رکعت اول بعد از سوره حمد سوره «سبح اسم ربک الاعلی» را بخواند مثل اینکه تمام کتابهای آسمانی را خوانده است. اگر در رکعت دوم بعد از سوره حمد سوره شمس را قرائت کنید ثواب آن تا وسعت گسترهای از خورشید میتابد. اگر در رکعت سوم بعد از سوره حمد سوره «و الضحى» را قرائت نماید، ثواب او دو برابر با ثوابی است که همه فقرا را سیر میکند. اگر در رکعت چهارم بعد از سوره حمد سی بار سوره توحید خوانده شود خداوند گناه 50 سال گذشته و آینده او را میآمرزد.
اعمال عید فطر
روز عید فطر برای مسلمان بسیار ارزشمند است زیرا بعد از یک ماه روزه، تهجد و عبادت برای گرفتن پاداش الهی آماده میشوید. نماز عید فطر برای دریافت جوایز الهی است و باعث میشود انسان خوشحال و مسرور شود. امام باقر از رسول خدا(ص) درباره فضیلت عید فطر نقل کرده است زمانی که روز اول شوال میرسد منادی ندا میدهد: ای مومنان برای دریافت جوایز و پاداش بشتابید که جایزههای خداوند مانند جایزههای پادشاهان نیست. برای عید فطر و روز اول شوال اعمالی ذکر شده که عبارتنداز:
تکبیر
یکی اعمال عید فطر ذکر تکبیر در شب عید فطر است.
تکبیراتی است که در اعمال شب عید فطر ذکر شده و بعد از نماز صبح و نماز عید فطر باید آن را خواند.
زکات فطریه
یکی از مهمترین اعمال که در فضیلت عید فطر ذکر شده است دادن زکات فطریه است.
پیش از نماز عید، زکات فطره را باید پرداخت در صورتی که دسترسی به مستحق ندارید آن را کنار بگذارید. فطریه برای هر نفر سه کیلو از گندم یا برنج است. زکات فطره واجب موکد است و شرط قبولی روزه ماه رمضان است، خداوند در قرآن کریم آن را مقدمه نماز فطر میداند.
غسل
غسل کردن صحیح یکی از اعمال عید فطر است، به فرموده شیخ طوسی بعد از طلوع فجر تا زمان به جا آوردن نماز عید گرفتن غسل مستحب است. قبل از غسل این دعا باید خوانده شود:
اَللّهُمَّ اِیماناً بِـکَ، وَتَصْدیـقاً بِکِتابِکَ، وَاتِّباعَ سُنَّةِ نَبیِّکَ مُحَمَّد صَلَّىاللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ الله علیه و آله.
آنگاه بسم اللّه بگوید و غسل کند سپس پایان غسل بگوید:
اَللّـهُمَّ اجْعَلْهُ کَفّارَةً لِذُنُوبى، وَطَهِّرْ دینى، اَللّـهُمَّ اَذْهِبْ عَنِّى الدَّنَسَ.(5)
پوشیدن جامه زیبا
از فضیلت عید فطر پوشین لباس زیبا است به فرموده شیخ طوسی در روز فطر نیکوترین لباسها را بپوشید و خود را معطر کنید و با وقار به سمت مصلای عید حرکت کنید.
آداب افطار عید فطر
یک روز قبل از نماز که روز گرفتید با خرما افطار کنید.(8) «شیخ مفید»(رحمه الله) فرموده است: مستحبّ است مقدار کمی از تربت سیّد الشّهدا، امام حسین(ع) برای شفاى هر دردى میل کنید.(9)
پس از طلوع آفتاب براى خواندن نماز عید برخیزید، امام باقر(علیه السلام) فرموده: در عید فطر، عید قربان و جمعه قبل رفتن به نماز این آیه را بخوانید.
اَللّـهُمَّ مَنْ تَهَیَّأَ فى هذَا الْیَوْمِ اَوْ تَعَبَّأَ، اَوْ اَعَدَّ وَاسْتَعَدَّ لِوِفادَة اِلى مَخْلُوق، رَجآءَ رِفْدِهِ وَنَوافِلِهِ، وَفَواضِلِهِ وَعَـطـایـاهُ، فَـاِنَّ اِلَـیْـکَ یـا سَیِّدى تَهْیِئَتى وَتَعْبِئَتى، وَاِعْدادى وَاسْتِعْدادى، رَجآءَ رِفْدِکَ وَجَوائِزِکَ، وَنَوافِلِکَ وَفَواضِلِکَ، وَفَضآئِلِکَ وَعَطایاکَ، وَقَدْ غَدَوْتُ اِلى عید مِنْ اَعْیادِ اُمَّةِ نَبیِّکَ، مُحَمَّد صَلَواتُ اللهِ عَلَیْهِ وَعَلى آلِهِ، وَ لَمْ اَفِدْ اِلَیْکَ الْیَوْمَ بِعَمَل صالِح اَثِقُ بِهِ قَدَّمْتُهُ، وَلا تَوَجَّهْتُ بِمَخْلُوق اَمَّلْتُهُ، وَلکِنْ اَتَیْتُکَ خاضِعاً، مُقِرّاً بِذُنُوبى، وَ اِسآئَتى اِلى نَفْسى، فَیا عَظیمُ یا عَظیمُ یا عَظیمُ، اِغْفِرْ لِىَ الْعَظیمَ مِنْ ذُنُوبى، فَاِنَّهُ لایَغْفِرُ الذُّنُوبَ الْعِظامَ اِلاَّ اَنْتَ، یا لا اِلهَ اِلاَّ اَنْتَ، یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ.(11)
خواندن نماز عید فطر
خواندن نماز عید در روز عید فطر مستحب است و از اعمال روز عید فطر است که دو رکعت است; در رکعت اوّل سوره حمد و سوره اعلى باید خوانده شود و بهتر است بعد از آن پنج تکبیر بگوید و بعد از تکبیر در قنوت این دعا را بخوانید:
اَللّـهُمَّ اَهْلَ الْکِبْرِیآءِ وَ الْعَظَمَةِ، وَاَهْلَ الْجُودِ وَ الْجَبَرُوتِ، وَ اَهْلَ الْعَفْوِ وَ الرَّحْمَةِ، وَاَهْلَ التَّقْوى وَالْمَغْفِرَةِ، اَسْئَلُکَ بِحَقِّ هذَا الْیَومِ، اَلَّذى جَعَلْتَهُ لِلْمُسْلِمینَ عیداً، وَلِمُحَمَّد صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ ذُخْراً ]وَشَرَفاً [وَمَزِیداً، اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد، وَاَنْ تُدْخِلَنى فى کُلِّ خَیْر اَدْخَلْتَ فیهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّد، وَاَنْ تُخْرِجَنى مِنْ کُلِّ سُوء اَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّد، صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلَیْهِمْ، اَللّـهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ خَیْرَ ما سَئَلَکَ مِنْهُ عِبادُکَ الصّالِحُونَ، وَاَعُوذُ بِکَ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ عِبادُکَ الصّالِحُونَ.
دعای ندبه
خواندن دعاى ندبه مستحب است به طوری که مرحوم محدّث قمی میگوید: پس از خواندن نماز فطر به سجده بروید این ذکر را بگوید:
اَعُوذُ بِکَ مِنْ نار حَرُّها لایُطْفى،وَجَدیدُها لایَبْلى،وَعَطْشانُها لایُرْوى اِلهى لاتُقَلِّبْ وَجْهى فِى النّارِ بَعْدَ سُجُودى، وَتَعْفیرى لَکَ بِغَیْرِ مَنٍّ مِنّى عَلَیْکَ، بَلْ لَکَ الْمَنُّ عَلَىَّ اِرْحَمْ مَنْ اَسآءَ وَاقْتَرَفَ وَاسْتَکانَ وَاعْتَرَفَ اِنْ کُنْتُ بِئْسَ الْعَبْدُ، فَاَنْتَ نِعْمَ الرَّبُّ، عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِکَ،فَلْیَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِکَ یا کَریمُ. اَلْعَفْوَ الْعَفْوَ.
ثواب روز عید فطر
عید فطر همانند عید قربان و عید غدیر یکی از پرفضیلتترین اعیاد سال است که مومنان پس از یک ماه روزداری به فطرت پاک و زلال خود باز گرداند میشود. خداوند معنویت خاصی به این روز میبخشد و مومنان را بیش از گذشته معطوف به محوریت خود میکند. پیامبر اکرم (ص) شب و روز این عید را گرامی میدارد و درباره فضایل آن لب به سخن میگشاید و مؤمنان را به غفلت نسبت به فضائل این روز بر حذر میدارد.
فضیلت
امام صادق (ع) در روایتی از فضیلت عید فطر میفرماید:
امیر المؤمنین درباره فضیلت عید فطر یک خطبه خواند و فرمود: ای مردم در این روز به محسنان ثواب داده میشود و گناهکاران خسران میببینند، روز فطر شبیه روز قیامت است که خروج از منازلتان به سوی نمازگاه یادآوری میکند. بدانید که کمترین مزد مرد و زن روزهدار آن است که فرشتهها در روز آخر ماه رمضان به آنها جار میزند و مژده میدهد گناههان گذشته شما آمرزیده شده و مراقب آینده باشید.
امام صادق علیهالسلام از پدران معصوم خود نقل کرد که امیرالمؤمنین روز عید فطر براى مردم خطبه خواند و فرمود: اى مردم در این روز مبارک، به محسنان ثواب داده شود و گناهکاران خسران میببینند، این روز شبیهترین روز به روز قیامت است. خروج از منازلتان به سوی نمازگاه را یادآور خروجتان از قبر به سوی پروردگارتان و ایستادن در محل نماز را یادآور ایستادن پیش روی پروردگارتان و بازگشت به سوی منزلتان را یادآور بازگشت به منازلتان در بهشت یا جهنم قرار دهید.
رسول خدا (ص) میفرماید: خداوند درباره فضیلت عید فطر و عید قربان با نظر عنایت به زمین نگاه میکند به شتاب از خانههایتان بیرون بیاید تا از رحمت خداوند برخوردار شوید.
امام صادق (ع) فرموده:کسانی که برای نماز عید بیرون میآیند بهتر شایستهترین لباسها بپوشد و با بهترین عطر خودش را معطر کند. همچنین از جابر اصحاب پیامبر اکرم (ص) نقل شده در روز عید فطر تمام اعضای خانواده خود را خانهیتان بیرون ببرید. ابورافع نیز میگوید: رسول خدا (ص) به نماز عیدین پیاده رفته و نماز عید را بدون اذن و اقامه میخواند و راهی غیر از رفت و پیاده ندارند